Die minister van Finansies, Enoch Godongwana, lê vandag om 14h00 sy mediumtermynbegroting in Kaapstad voor met ’n verwagte fiskale anker om staatskuld volhoubaar te hou. Die raamwerk moet sterker inkomste, bestendige besteding en groeiende primêre surplusse in blywende dissipline omskep terwyl die oorlog in Iran die vordering toets.
Die Nasionale Tesourie gebruik die primêre surplus, waar inkomste sonder rentebetalings besteding oorskry, sedert 2021 as informele riglyn. In Februarie is ’n vierde agtereenvolgende surplus van 1,6 persent van die bruto binnelandse produk vir 2026-27 voorspel. Vier uit tien ekonome in ’n Bloomberg-peiling verwag ’n skuldreël, drie verwag ’n kombinasie van aanwysers en die res verwag formele aanvaarding van die primêre saldo.
Keabetswe Mojapelo van Old Mutual sê optimisme oor die syfers moet deur afdwingbare dissipline gerugsteun word. Sonder ’n bindende wetlike raamwerk bly dit ’n belofte wat latere regerings kan wysig. Die meeste ekonome verwag die anker sal teen einde 2028 wetlik bindend wees.
Ekonome verwag bruto skuld daal vanjaar tot 77,5 persent van die bruto binnelandse produk, vanaf 78,9 persent in 2025-26. Hulle voorspel ’n tekort van 3,8 persent vir 2026-27, beter as die voorspelling van 4 persent in Februarie. Belastinginkomste kan R20 miljard hoër wees weens sterker mynontvangstes, met ruimte vir skuldvermindering, infrastruktuur of brandstofverligting.
Tog druk stygende energiepryse inflasie en bedreig groei. Frank Blackmore van KPMG sê mynproduksie het van sy hoogtepunte afgekom en die kommoditeitsinkomste sal nie voortduur nie. Die Tesourie voorspel groei van 1,6 persent vir 2026, maar Maarten Ackerman van Citadel skat slegs 0,8 persent. Die rand het sedert 1 Oktober byna 2 persent versterk en die tienjaaropbrengs staan rondom 9 persent.