Voedselpryse wêreldwyd styg tans teen die vinnigste koers in byna vier jaar. Die landbou-ekonoom dr. Kobus Laubscher sê kenners verwag dat die druk oor die komende maande verder kan versnel en tot diep in 2027 kan duur. Dit gaan volgens hom oor meer as inflasie alleen.
Hy wys op ’n sameeloop van drie skokke. Eerstens ontwrig geopolitieke spanning buitelandse markte en vervoerroetes. Tweedens dryf duurder energie en logistiek produksie- en vervoerkoste hoër. Derdens verhoog droogte en klimaatsrisiko produksieonsekerheid.
Vir Suid-Afrika lyk die stapelvoedselposisie op die oog af stewig. Die land het ’n groot mielieoes ingesamel en bly ’n netto uitvoerder van voedsel. Somergrangebiede het oor die algemeen voldoende reënval ontvang om behoorlik te plant.
Die komende oes bly egter voorwaardelik. Boere werk met baie hoë diesel-, kunsmis- en logistieke koste wat beplanning duur en riskant maak. ’n Moontlike El Niño later vanjaar kan weerstoestande verswak en opbrengste knou.
Laubscher sê boere is prysnemers en kan stygende dieselkoste nie self na kopers afwentel nie. Vervoerders en meulenaars skuif hulle hoër koste wel aan tot by die kleinhandel. So ontstaan ’n knelpunt waar voldoende voorraad bestaan maar verbruikers sukkel om dit te bekostig.
Die gevolg is dat verbruikers koop wat hulle kan bekostig en nie noodwendig wat hulle nodig het nie. Dit het ’n rimpeleffek wat jare lank kan nawerk. Volgens Laubscher moet boere skerp op insetbestuur let en moet die hele waardeketting saam met die regering strategies saamwerk om langtermynproduksie te beskerm.