Die voormalige spioenbaas van oudpresident Jacob Zuma staan in groot geheimhouding tereg saam met ’n mede spioenhoof oor die beweerde verduistering van R12 miljoen uit die Staatsveiligheidsagentskap se fondse onder valse voorwendsels. Die saak word gesien as die eerste groot strafsaak teen die agentskap in die tydperk na Zuma.
Veiligheidsontleder Johan van der Merwe sê geheimhouding bly nodig om programme en bronne te beskerm. Operasies word uit geheime fondse betaal, ook by misdaadintelligensie, en toesig bly ’n moeilike balanspoging.
Volgens Van der Merwe is die R12 miljoen moontlik net die sigbare deel van veel groter bedrae wat deur die agentskappe beweeg. Wanbestuur was reeds in 2011 en 2012 sigbaar en het tydens staatskaping roetine geword toe intelligensie vir persoonlike gewin ingespan is.
Hy wys daarop dat Zuma voor 1994 aan die hoof van die ANC se intelligensiestrukture gestaan het en die stelsel van binne ken. Die vertraging met vervolging spruit uit sensitiwiteit waar senior figure inligting oor mekaar besit.
Nasionale polisiekommissaris Fannie Masemola is terug by die werk en het senior bestuur ontmoet nadat die Nasionale Vervolgingsgesag aanklagte teen hom teruggetrek het. President Cyril Ramaphosa het lank gewag met die heraanstelling, wat druk op die presidensie geplaas het.
Van der Merwe sê ’n aangekondigde herstel van die polisie moet diep sny om misdaad en bestuurchaos aan te spreek. Senior offisiere het kontrakte van vier of vyf jaar met prestasieklousules, en ’n oudit sonder vrees of guns moet bepaal wie vervang moet word.