Suid-Afrikaanse melkboere waarsku dat verbruikers op die lang termyn meer vir melk kan betaal as stygende produksiekoste en laer pryse aan boere meer produsente dwing om hul melkerye te sluit. André van Heerden, hoofuitvoerende beampte van die suiwelkoöperasie Samilco, sê boere sukkel om die finansiële druk te absorbeer nadat Lactalis, een van die land se grootste melkkopers, die prys aan produsente met 70 sent per liter verlaag het.
Die verlaging is sowat 10 persent en kom te midde van stygende brandstof, energie en ander produksiekoste. Van Heerden sê die meeste boere boer nou teen ’n verlies en kan ’n korting van dié omvang nie bekostig nie.
Samilco verteenwoordig boere wie se bedrywighede hoofsaaklik in die Suid-Kaap is, van Caledon tot George. Baie is klein tot mediumgrootte produsente wat ook ander boerderytakke bedryf om hul inkomste aan te vul. Van Heerden sê produsente het min bedingingsmag teen groot verwerkers en bly prysnemers, ten spyte van komitees waardeur hulle onderhandel.
Hy pleit vir groter deursigtigheid oor die koste en winsgewendheid van verwerkers en kleinhandelaars. Terwyl kopers presies weet wat produksiekoste op plaasvlak is, weet boere nie of kopers en verwerkers winsgewend is nie. As die laer prys bedoel is om ’n melksurplus uit te wis, moet verbruikers dit volgens hom ook op winkelrakke sien.
Die surplus hou volgens Van Heerden verband met moeilike uitvoermarkte nadat kontrakte in die Midde-Ooste verlore gegaan het, onder meer in Saoedi-Arabië. Die getal melkstalles het van meer as 200 tot sowat 144 gedaal. Verdere prysverlaginge kan meer boere dwing om te staak, terwyl Samilco sy besware na die Mededingingskommissie geneem het en regstappe oorweeg.
Meer sluitings kan verbruikers tref deur hoër pryse en afhanklikheid van invoer, met verskepings en vervoerkoste wat melk duurder sal maak. Van Heerden sê invoer sal weens vervoer duurder vir verbruikers wees.