Die Johannesburgse Effektebeurs kan 'n boete van tot 10 persent van sy Suid-Afrikaanse omset ontvang indien die Mededingingstribunaal bevind dat hy sy oorheersende markposisie misbruik het. Die Mededingingskommissie beweer die JSE maak hom skuldig aan uitsluitende optrede met mededingingbeperkende gevolge. Die Tribunaal moet nog die saak aanhoor en het geen bevinding gemaak nie.
Die geskil volg op 'n klagte wat A2X in Oktober 2022 by die Kommissie ingedien het. A2X is in 2017 gestig as alternatiewe platform vir sekondêre handel in aandele wat primêr elders genoteer is. Die platform bied tans 167 effekte aan met 'n gesamentlike markkapitalisasie van R12,18 triljoen.
Volgens A2X het die Kommissie bevind dat die klagte meriete het en dat die JSE sedert minstens 2017 dominant is. Die Kommissie vra dat die optrede onwettig verklaar word en dat die JSE sy reëls en praktyke aanpas om nâhandelse hindernisse te verwyder. A2X sê daardie hindernisse is steeds in plek.
A2X se hoofuitvoerende beampte, Kevin Brady, sê handel op A2X moet vir makelaars ewe prakties wees as op die JSE. Hy voer aan dat die JSE die omgekeerde proses vir 'n enkele kontraknota op A2X onnodig ingewikkeld en duur gemaak het.
Hy sê ook makelaars kan JSE se aanlyn en buitenbeurse transaksies saamvoeg, maar nie wanneer die buitenbeurse transaksies op A2X uitgevoer is nie. Verder moet makelaars die JSE se rekeningkundige stelsel gebruik sonder dat A2X toegang tot belangrike posisiedata kry, wat kapitaalvereistes verdubbel.
Brady sê sowat R27 miljard se Suid-Afrikaanse aandele verhandel daagliks, dus raak transaksiekoste beleggersopbrengste regstreeks. Mededinging tussen beurse verlaag handelskoste, verbeter likiditeit en dryf vernuwing aan.
Die JSE sê die verwysing is slegs 'n bewering en ontken die aantygings volkome in sy antwoordverklaring. Die groep sê hy bly verbind tot die wettige en ordelike bestuur van die land se kapitaalmarkte.