Die minister van Finansies kondig Woensdag die mediumtermynbegrotingsraamwerk aan wat wys hoe die regering verwag dat staatsfinansies oor die volgende paar jaar sal lyk. Die oorsig verskil van die Februariebegroting wat hoofsaaklik op die komende boekjaar fokus. Groot belangstelling is daar oor die sogenaamde fiskale anker wat staatskuld en rentekoste moet beperk.
Standard Bank ekonoom Elna Molman sê daar is drie tipes ankers. Dit sluit in 'n vaste numeriese reël vir die maksimum begrotingstekort of skuld teen bruto binnelandse produk, 'n beginselgebaseerde doelwit dat skuld nie verder moet styg nie en oor die langer termyn moet daal, en 'n prosedurele raamwerk vir verantwoordelike besluite. Sy sê die regering neig na die beginselbenadering eerder as 'n spesifieke syfer.
Molman sê die anker sal bindend wees deur wetgewing wat die oorhoofse doelwit vaslê. Instellings en prosesse sal die regering verantwoordbaar hou en verplig om aan die parlement verslag te doen as hy afwyk en hoe hy weer op koers wil kom. Openbare sigbaarheid sal toon wat belowe is en waar afgewyk is.
Die Internasionale Monetêre Fonds het bevind dat oor die laaste 15 jaar sowat 50 persent van lande met reëls hul doelwitte bereik het en 50 persent nie. Amerika se skuldplafon staan tans op 41,1 triljoen dollar nadat dit van sowat 30 triljoen dollar af herhaaldelik verhoog is. Skokke soos 'n finansiële krisis of pandemie kan afwykings veroorsaak, maar die doelwit bly oor die langer termyn geldig.
Molman sê die huidige regering het beloftes nagekom en wil nou hekkies bou wat onverantwoordelike besluite deur volgende regerings moeiliker maak. Meetbare riglyne skep vertroue en maak reputasieskade groter as 'n minister in die toekoms daarvan afwyk. Die anker is 'n stap in die regte rigting, maar dit bied geen waarborg nie.