Miljoene Suid-Afrikaners gaan honger slaap terwyl die land elke jaar meer as 10 miljoen ton kos weggooi. Die ekonomiese verlies word op R61,5 miljard geraam. Sowat 3 miljoen kinders gaan gereeld met leë mae slaap.
Byna die helfte van die verlies ontstaan tydens verwerking en verpakking, lank voor kos verbruikers bereik. Professor Jako Vlok, buitengewone professor in strategie en volhoubaarheid aan die Stellenbosch Business School, sê die oproep groei om voedselvermorsing as nasionale krisis langs elektrisiteit, misdaad en infrastruktuur te behandel.
Volgens Vlok produseer Suid-Afrika genoeg kos om almal te voed. Honger gaan oor armoede en bekostigbaarheid, nie oor beskikbaarheid nie. Voedselpryse het stadiger as algemene inflasie gestyg, maar brandstof, vervoer en water druk huishoudelike begrotings.
’n Gesonde kosmandjie kos tussen R3 800 en R5 000, terwyl basiese inkomste laer bly. Gevolglik skakel gesinne oor na kos met hoë kalorieë en lae proteïen. Dit lei tot dwerggroei by klein kinders en verdiep ongelykheid, omdat swak voeding toekomstige ekonomiese groei ondermyn.
Vlok verdedig boere en sê hulle probeer elke sent se produksie benut. Swak graankwaliteit dwing meulens om koring vir veevoer te gebruik. Gebreekte kouekettings en hoër brandstofpryse laat vars produkte bederf voor dit markte bereik.
Hy steun ’n verbod op die weggooi van eetbare kos. Winkels kan goedere naby die vervaldatum afslag en skenkings aan kinderhuise, hawelose skuilings en organisasies soos FoodForward Suid-Afrika versterk. Die wet onderskei duidelik tussen beste voor datum en onveilig, gewoonlik met een of twee dae se marge.