Die Suid-Afrikaanse Reserwebank wil teen Maart volgende jaar ’n kontantnutsmaatskappy stig om kontant goedkoper en makliker beskikbaar te maak. Die bestuurstruktuur moet dan staan en direkteure moet aangestel wees, het Pradeep Maharaj, uitvoerende direkteur van die bank se Payments Ecosystem Modernisation Programme, Vrydag in ’n onderhoud gesê.
Die bank wil sy eie kontantsentrums volgende jaar na die nutsmaatskappy skuif en daarna sentrums van die bedryf inbring. Suid-Afrika het tans sowat 109 kontantsentrums, maar Maharaj sê dit is te veel. Die getal sal tot hoogstens 50 rasionaliseer word.
Die bank wil volgende jaar die ontplooiing van wit-etiket-OTMs finaliseer, met uitrol vanaf 2028. Hy voer gesprekke met banke om sommige van hul OTMs in gedeelde neutrale masjiene te omskep wat kliënte van verskillende banke kan gebruik. Die partye beplan om volgende maand te vergader om die voorstelle af te handel.
Die masjiene moet saldo-navrae, onttrekkings en deposito’s bied, met sommige onttrekkings gratis. Afrika se grootste ekonomie het sowat 30 000 OTMs, maar baie is buite bereik van lae-inkomste en landelike gemeenskappe. Dié gemeenskappe het beperkte digitale betaalopsies en betaal dikwels tot vyf keer meer as welvarender gebruikers in stede.
Kontant bly ’n groot deel van die betaalstelsel en maak sowat 56% van alle verbruikertransaksies volgens volume uit, al groei digitale betalings. Die bestuur, vervoer en beveiliging van fisieke geld kos byna R90 miljard per jaar. Dié las rus op verbruikers.
Die bank wil ook werk aan die beste plasing van OTMs en watter modelle gebruik moet word. Die hervorming kan die grootste vernuwing in kontantverspreiding wees sedert OTMs meer as 40 jaar gelede bekendgestel is.