Suid-Afrika se melkboere waarsku dat hulle tot breekpunt gedruk word nadat Lactalis, een van die land se grootste melkkopers, die produsenteprys met altesaam 70 sent per liter verlaag het. Die verlaging is sowat 10 persent en kom terwyl brandstof, energie en ander produksiekoste skerp styg.
Die suiwelkoöperasie Samilco sê boere kan die druk nie verder absorbeer nie. Die uitvoerende hoof, André van Heerden, sê melkkopers het die bedingingsmag en boere bly grootliks prysnemers ten spyte van komitees wat veronderstel is om te onderhandel.
Samilco oorweeg nou regstappe ingevolge mededingingswetgewing en het sy besware by die Mededingingskommissie ingedien. Die koöperasie wil hê die voorsieningsketting moet gestabiliseer word sodat geen party op ’n ander se koste voordeel trek nie, soos tydens die covid-tydperk onder riglyne oor kopersmag beoog is.
Van Heerden sê die impak val swaarste in die Suid-Kaap, van Caledon tot George, waar kleiner en medium gemengde boerderye oorheers. Baie van dié produsente kruissubsidieer reeds melk uit ander vertakkings en sal teen ’n 70 sent snit met verlies produseer.
Lactalis voer na bewering ’n oorskot as rede aan. Van Heerden noem dit ’n kunsmatige oorskot omdat uitvoere na buurlande voortduur maar kontrakte na die Midde-Ooste, veral Saoedi-Arabië, verlore gegaan het. Boere moes reeds uitbrei om skaalvoordeel te behou en kan nie laer pryse op die rakke sien nie weens gebrekkige inligting oor verwerkers se marges.
Samilco wys daarop dat die getal melkstallings in tien jaar van meer as 200 tot sowat 144 gedaal het en dat ondoeltreffende produsente reeds uitgeskakel is. Indien ander kopers volg, kan melkvertakkings vinnig sluit, werksgeleenthede verlore gaan en invoere van afgeroomde melkpoeier die verbruikersprys later verhoog.