Nthabiseng van Protea in Soweto verdien R75 000 per maand uit 25 agterkamerhuureenhede, maar ’n bank het haar aansoek om ’n lening van R1,5 miljoen van die hand gewys. Sy wou die geld gebruik om 31 eenhede vir studente van die Universiteit van Johannesburg in Pimville te bou. Die informele ekonoom GG Alcock sê die bank het aan haar gesê die projek het geen eiendomswaarde nie.
Sy het begin deur haar huis in Protea op te deel in 14 hoëgehalte eenhede. Die eenhede verhuur teen R2 500 tot R3 000 elk en het R40 000 per maand ingebring. Die inkomste, saam met haar salaris, is direk in haar bankrekening inbetaal.
Tydens die Covidpandemie het sy ’n tweede eiendom in Protea gekoop en 11 kamers met kontant uit huurinkomste gebou. Die nuwe kamers verhuur teen R3 000 elk. Saam lewer die twee eiendomme nou R75 000 per maand op.
Alcock sê die bank het drie weke lank dokumente oor die eiendom en die besigheid aangevra voordat die aansoek afgekeur is. Hy sê Nthabiseng het daarna vir ’n voertuiglening van R1,3 miljoen vir ’n Mercedes-Benz aansoek gedoen. Dieselfde bank het dit binne 20 minute goedgekeur.
Volgens Alcock illustreer die besluit hoe formele instellings die omvang van die informele ekonomie misverstaan. Banke sien ’n individu in ’n sektor sonder formele data en beskou die lening as te riskant. Tog wys bewyse op ’n groot en winsgewende agterkamermark, wat hy op R30 miljard per jaar raam.