Die derde Suid-Afrikaanse Voedselsekerheidsindeks, in opdrag van die Shoprite-groep, toon dat meer as 9,4 miljoen mense in 2025 honger gely het. Sowat een uit elke sewe mense ervaar voedselonsekerheid. Dit is die swakste stand sedert 2010.
Medeskrywer professor Dieter von Fintel van die Universiteit Stellenbosch sê die indeks steun op openbare data en meet drie dimensies. Dit kyk of mense honger ly, of hulle genoegsoortige kos eet en of die omgewing toegang moontlik maak. Voedselpryse en voedselinflasie vorm die makro-ekonomiese deel.
In 2019 was hongersyfers die laagste in dekades, maar sedert die Covidtydperk styg dit geleidelik sonder omkeer. Von Fintel wys op twee ekonomiese drywers, naamlik pryse en werk. Geopolitieke spanning na die Oekraïne-oorlog het kunsmis en invoere geraak, terwyl die olieprys vervoerkoste opjaag.
Die sterkste verband is gebrek aan werk. Mense sonder werk en met lae lone loop die grootste risiko vir honger. Ongelykheid in die arbeidsmark bly dus die kern van voedselonsekerheid.
Voor Vrydag se Wêreldvoedseldag val die klem ook op vermorsing. Suid-Afrika gooi sowat 10,3 miljoen ton eetbare kos weg terwyl miljoene honger ly. Von Fintel sê dit wys ongelykheid, want sommige het te veel en ander te min, dikwels op verskillende plekke sonder bekostigbare toegang.
Maatskaplike toelaes het honger oor twee tot drie dekades help verlaag, maar dit bring die syfer nie tot nul nie. Toelaes skuif die naald nader, maar oorbrug nie die gaping tussen ryk en arm nie. Langtermynoplossings vra laer werkloosheid, kleiner loonongelykheid en beter vaardighede, saam met baie saamwerkende maatreëls.