Die goedkoopste onwettige pakkie van 20 sigarette kos R5 in Suid-Afrika. Dit is R32 minder as die goedkoopste wettige pakkie van R37. Die minimum invorderbare belasting op 20 sigarette is R27,12 en oorskry dus alleen die onwettige kleinhandelprys.
Die syfers kom uit die Nasionale Tesourie en die Suid-Afrikaanse Inkomstediens se voorlegging aan die Staande Komitee oor Finansies op 14 Oktober 2026. Die voorlegging was ’n reaksie op kommentaar oor die 2026-konsepbelastingwetsontwerpe. Insette is ontvang uit skriftelike voorleggings en openbare verhore op 30 September 2026.
Baie kommentaar het gegaan oor aksyns op tabakprodukte. Aksynsverhogings op sigarette is sedert 2023 tot inflasieaanpassings beperk. Een voorlegging het beweer dat 75% van die plaaslike sigarethandel onwettig is. Dit knou die wettige mark en staatsinkomste.
Oxford Economics het beraam dat potensiële belasting wat tussen 2019 en 2022 deur onwettige handel ontduik is, R85,6 miljard beloop. Belanghebbendes sê die prysgaping maak regverdige mededinging byna onmoontlik. Wettige vervaardigers kan nie meeding as belasting alleen hoër as die onwettige prys is nie.
Om die gaping te vernou het belanghebbendes voorgestel dat aksyns verlaag word. Hulle het ook ’n minimum kleinhandelprys voorgestel om afdwinging te steun. Die Tesourie het geantwoord dat verhogings sedert die 2023-begroting by inflasie gehou is. Die Inkomstediens sê onwettige handel vra ’n gesamentlike poging.
President Cyril Ramaphosa het in sy staatsrede van 2026 die Nasionale Program vir die Ontwrigting van die Onwettige Ekonomie aangekondig. Die program betrek staatsagentskappe, die Inkomstediens en private rolspelers. Kommissaris Johnstone Makhubu het in September 2026 gesê die Inkomstediens gebruik tegnologie en gesamentlike optrede teen bedrog en belastingontduiking. ’n Naspeur-en-volgstelsel vir tabak sal na verwagting in die tweede kwartaal van 2027/28 begin.