Voormalige Eskom-transmissiehoof Andries “Andy” Calitz sê Suid-Afrika het tien keer meer ingenieurs en tegniese spesialiste nodig om die kragnet permanent reg te stel. Hy het sy waarskuwing in ’n onlangse onderhoud met BizNews se Alec Hogg gegee en beklemtoon dat diep tegniese kennis beslissend vir energiesekerheid is.
Calitz het in 1981 by Eskom begin ná sy graad in elektriese ingenieurswese aan Stellenbosch. Hy het later in handel en bestuur aan Harvard en Wits studeer. By Eskom het hy opwekking, beplanning en die hoëspanningstransmissienet bestuur. In 1996 het hy by Shell aangesluit en dertig jaar in die internasionale gasbedryf gewerk.
In 2019 was Calitz glo een van die gunstelinge om Phakamani Hadebe as Eskom-hoof op te volg. Die pos is aan André de Ruyter van Nampak gegee, wat geen ondervinding in kragvoorsiening gehad het nie. Calitz sê hy dink byna weekliks nog daaraan. Hy erken De Ruyter het groot stelsel- en politieke druk geërf, maar sê sy plan sou meer op die fisiese masjinerie gefokus het.
Volgens Calitz het Eskom en die land deur ’n uitvloei van kennis geteisterde kundigheid verloor wat universiteite en technikons opgelei het. Die skuif van gesentraliseerde na verspreide opwekking, met moontlik miljoene klein kragsentrales op die net, vra ’n slimmer en beter gekoördineerde stelsel.
Hy meen Suid-Afrika moet binnelandse en aflandige gas, veral van Mosambiek, ontwikkel om die gaping te vul wat son- en windkrag laat. Gas kan vinnig krag in spitstyd lewer en is skoner as steenkool. Hoewel batterye die vraag verminder het, bly voorspelbare opwekking nodig as wolke en windstilte son- en windplase stilhou.