Eskom het Dinsdag voor die Staande Komitee oor Begrotingstoewysings verskyn om voorgestelde tariewe vir 2027-2028 toe te lig. Die tariewe moet nog deur die Nasionale Energiereguleerder goedgekeur word. Onafhanklike energiekundige Tedd Segorima waarsku dat verdere verhogings mededingendheid ondermyn en verbruikers wegdryf.
Volgens Segorima het tariewe in tien jaar met sowat 1 000% gestyg, met die jongste 8,8% ingesluit. Meer as 9 000 megawatt se vraag het reeds van die netwerk na eie opwekking verskuif. Bevolking en nuwe nywerhede laat behoefte groei, maar Eskom se verkope daal.
Hy sê Eskom besit van die goedkoopste steenkool- en kernbasisladingbates en kan koste druk. Eskom meld gemengde primêre koste bo 56 sent per kilowattuur, terwyl sy raming sowat 32 sent is. Die direksie onderskat volgens hom die skade en versuim sy vertrouensplig.
Segorima bevraagteken Eskom se winsaanspraak. Van 126 miljard rand se kontantvloei verlede jaar was meer as 80 miljard rand steun van die Nasionale Tesourie. Munisipale skuld staan op 121 miljard rand en kan teen 2030 tot 358 miljard rand styg.
Hy stel n eenvormige tarief van 87 sent per kilowattuur vir die hele land voor. Dit sal verbruik en volumes herstel en groei steun, ook deur nuwe vraag van datasentrums en kunsmatige intelligensie. Onderhandelde pryse noem hy onbillik en ongrondwetlik.
Planne soos Eskom 2.0 en oordrag van die transmissienet noem hy regtens twyfelagtig sonder wysiging van die Eskom-omskakelingswet van 2001. Die netwerk het eerder opknapping as uitbreiding nodig. Sonder koersverandering bedreig verdere verhogings Eskom se voortbestaan en verdiep energiearmoede.