Wêreldwye effekteopbrengste het vanjaar tot die hoogste vlak in dekades gestyg. Hoër opbrengste verhoog state se leningskoste, verswak kredietwaardigheid en rem ekonomiese groei deur duurder maatskappyskuld. Volgens Izak Odendaal van Old Mutual Wealth versterk daardie kringloop homself indien regerings nie dissipline toepas nie.
Frankryk is nou in die vroeë fase van so ’n negatiewe kringloop. Hoër oliepryse het opbrengste opgestoot, terwyl die land sonder ’n werkende begroting sit en vroeg volgende jaar verkiesings hou. Onsekerheid oor pensioene en belastingkoerse vergroot beleggers se senuwees verder.
Suid-Afrika ken die spiraal goed ná die jare van 2010 tot 2023 en 2024. Deur streng fiskale dissipline, ’n primêre begrotingsoorskot en groeibevorderende hervormings is die kringloop gebreek. Ekonomiese groei het effens verbeter, vertroue het herstel en kredietgraderings is opgegradeer.
Die opbrengs op die tienjaareffek het van sowat 8% tot net onder 9% gestyg nadat die Verenigde State Iran aangeval het. Die afgelope vyf jaar was dit meestal nader aan 10% en 11%. Suid-Afrika rol dus nou skuld teen laer koerse oor as in die vorige twee tot drie jaar.
Teenoor vergelykbare Amerikaanse opbrengste is die verskil op ’n laagtepunt van 11 tot 12 jaar, wat dui op ’n herwaardering van die plaaslike effektemark. Die laer inflasieteiken gee ook meer vertroue aan effektebeleggers. Hoewel hoër oliepryse druk plaas, steun steeds verhoogde goud- en PGM-pryse belastinginkomste.
Dit gee die minister van finansies effens meer ruimte voor die mediumtermynbegroting en die Februarie-begroting. Indien belastinginkomste hoër is as wat in Februarie begroot is, kan die staat minder leen. Vertroue in ’n geloofwaardige plan oor die medium tot lang termyn bly volgens Odendaal noodsaaklik.