Werkgewers in die landbou staar veel strenger strawwe in die gesig as die Wysigingswetsontwerp op Werkverskaffingsdienste aanvaar word. Thapelo Machaba van Agbiz het die implikasies op 8 Oktober tydens die jaarlikse Agbiz-sessie in Pretoria uiteengesit. Agbiz-hoof Theo Boshoff het gewaarsku dat beleidsonsekerheid en handelsonsekerheid steeds groot bedreigings vir die sektor is.
Wetsontwerp B16 van 2026 is tans voor die Parlement en oop vir kommentaar tot 6 November 2026. Dit wysig Wet 4 van 2014 en belyn indiensnemingsreëls met die Immigrasiewet en die Vlugtelingewet. Volgens Machaba is die doel om die raamwerk te moderniseer namate die arbeidsmark en migrasie verander.
Die ontwerp stel ’n getrapte boeteregime voor vir oortredings van immigrasiewette. ’n Eerste oortreding kan tot R100 000 beloop en ’n herhaalde oortreding binne drie jaar tot R200 000. Werkgewers met twee of meer vorige oortredings riskeer die grootste van R1 miljoen of 10% van jaaromset.
Werkgewers moet bewys dat buitelandse werknemers geldige visums vir die spesifieke werk het. Hulle moet aantoon dat geen geskikte Suid-Afrikaanse kandidaat beskikbaar is nie en vir elke pos ’n vaardigheidsoordragplan opstel, tensy ’n vrystelling geld. Visums of permitte moet geliasseer word en voorwaardes mag nie swakker as vir burgers wees nie.
Die minister kan kwotas vir buitelanders per sektor, beroep of streek bepaal, hoewel kleinskaalse werkgewers vrygestel kan word. Die regering beplan ook 10 000 bykomende arbeidsinspekteurs teen sowat R10 miljard om wette toe te pas. Dekking word uitgebrei na privaat agentskappe sonder winsmotief en bykomende kategorieë.
Machaba het gesê die huidige vaardighede-visum en algemene werkvisum sal na verwagting in ’n geskoolde-werker-visum met ’n puntestelsel saamgevoeg word. Hernuwing sal deurlopende indiensneming vereis, waarna permanente verblyf sonder die werkgewer moontlik is. Vir seisoenwerk sal ’n sektorale visum die korporatiewe visum vervang.