Die Suid-Afrikaanse Vereniging van Eiendomsbesitters (Sapoa) het die Mangaung-metro hof toe geneem oor vullisverwyderingstariewe vir nie-residensiële eiendomme. Die vereniging wil hê die Vrystaatse afdeling van die Hooggeregshof moet die tariewe ongrondwetlik en ongeldig verklaar en tersyde stel. Die saak sal na verwagting voor die einde van Oktober aangehoor word.
Sapoa sê die koppeling aan waardes is in werklikheid belasting. Die metro het die beswaar voor die finale begroting vir 2026/27 ontvang, maar dit onveranderd goedgekeur. Die tariewe geld sedert 1 Julie. Vroeër vanjaar het Sapoa ’n soortgelyke saak teen Kaapstad gewen.
In sy antwoordende beëdigde verklaring sê burgemeester Gregory Nthatisi die waardegekoppelde tarief moet die gaping vul wat ontstaan omdat baie verbruikers nie vir dienste betaal nie. Die metro erken ’n koers van 43% niebetaling vir vullisverwydering en sê tariewe is steeds nie kostereflektief nie, ondanks die gebruik van waardetrappe en ’n basisbedrag. Die metro sê vaste koste is aansienlik en voer aan die tarief is wettig omdat dit op kosteverhaling gemik is.
Sapoa se uitvoerende hoof, Neil Gopal, sê in sy repliek wetsgehoorsame lede word vir ander se wanbetaling en die stad se ondoeltreffendheid gestraf. Hy wys daarop dat die metro toegee dat eiendomswaardes die grondslag van die formule vorm, maar ook erken dat daar geen direkte of wiskundige verband tussen markwaarde en die hoeveelheid vullis is nie. Daarmee word wetlike voorskrifte vir tariefbepaling nie nagekom nie, sê hy.
Gopal stel alternatiewe voor soos ’n verhoging in eiendomsbelasting wat wettig dienste mag subsidieer, ’n heffing per volume soos per sak of drom, en beter doeltreffendheid en invordering. Hy waarsku dat aanvaarding van die metro se redenasie ’n onhoudbare presedent sal skep en munisipaliteite feitlik onbeperkte mag sal gee om tariewe te bepaal. AfriForum het ook ’n aansoek gebring om Mangaung se vullisverwyderings- en sanitasietariewe tersyde te laat stel.