Die eMalahleni Plaaslike Munisipaliteit in Mpumalanga was op 31 Augustus 2026 Eskom se grootste skuldenaar met agterstallige skuld van R13,6 miljard. Elektrisiteitsminister Kgosientsho Ramokgopa het die syfer in antwoord op parlementêre vrae van MK-lid Adil Nchabeleng bekend gemaak. Die munisipaliteit bestuur die stad wat vroeër as Witbank bekend was.
Munisipale skuld bly die grootste bedreiging vir Eskom se finansiële volhoubaarheid en die grootste struikelblok vir die regsgeldige skeiding van sy verspreidingsbesigheid. Ramokgopa het gesê Eskom verwag dat munisipale skuld teen die 2030/31-boekjaar tot R358 miljard sal styg as beslissende ingryping nie dringend plaasvind nie.
Om skuld te verhaal gebruik Eskom verskeie meganismes, onder meer die Wet op Interregeringsverhoudingsraamwerk en die Nasionale Tesourie se Skuldverligtingsprogram vir Munisipaliteite. Ander instrumente sluit in verspreidingsagentskapooreenkomste, kennisgewings ingevolge die Wet op Bevordering van Administratiewe Geregtigheid, die terughou van toekennings uit die billike deel en onderhandelde betalingsreëlings. Tans is 83 munisipaliteite aan Eskom se formele skuldverhalingsprosesse onderwerp, waarvan 71 aan die Skuldverligtingsprogram deelneem.
Van die deelnemers het sommige langtermynbetalingsreëlings aangegaan om agterstallige bedrae te verminder terwyl hulle lopende rekenings betaal. In Mei 2026 het minister van Finansies Enoch Godongwana gesê die Tesourie is besig om alle munisipaliteite wat volgehou versuim uit die program te verwyder. Hy het bevestig dat 61 van die 71 deelnemers deurlopend nie aan die vereistes voldoen nie.
Hulle het nie kostegegrondde tariewe goedgekeur nie, kredietbeheer nie toegepas nie en uitstaande skuld nie ingevorder nie. Godongwana het gesê dié mislukkings is direk onder die beheer van die onderskeie munisipale rade.
Betrokke rade kan skuldafskrywing verkry deur 'n verspreidingsagentskapooreenkoms met Eskom te sluit en hul lisensies te behou om na vyf jaar 'n gestabiliseerde diens terug te neem. eMalahleni beteken plek van steenkool en die gebied huisves groot myne en kragstasies soos Kendal, Matla, Duvha, Kriel en Kusile.