Die Hooggeregshof in Pretoria het die minister van Handel, Nywerheid en Mededinging se besluit om die regsektor se BEE-kode te publiseer tersyde gestel. Die hof het bevind dat die minister versuim het om sy eie onafhanklike oordeel uit te oefen voordat hy die kode in September 2024 goedgekeur het. Die saak is na die minister teruggestuur vir heroorweging.
Professor Hugo Pienaar, direkteur van Thompson Wilkins, sê die uitspraak het ernstige regsgevolge vir alle ministers. Hy sê die fout lê nie by die beginsel van transformasie nie maar by die proses wat gevolg is. Die minister het van generiese kodes na spesifieke sektorkodes beweeg sonder behoorlike regverdiging en konsultasie. Dieselfde toets sal vir ander sektorkodes geld.
Die regsfirmas wat die aansoek gebring het, het nie transformasie as doelwit bestry nie. Hulle het aangevoer dat die kode meer as 95 persent van regspraktyke vrystel. Hulle sê bestaande inisiatiewe soos beurse en opleidingsprojekte kry geen erkenning nie. Dit ondermyn die praktiese doel van eienaarskap en bestuurstransformasie.
Pienaar sê groter firmas het beurse geskep maar die samestelling van eienaarskap en topbestuur verander stadig. Die minister wou vinniger vordering afdwing. Swak prosesvoering skep nou wantroue in n maatstaf wat breed aanvaar word. Dit skaad gestruktureerde en ekonomies haalbare transformasie.
Vir die regsberoep skep die uitspraak onsekerheid oor graderings en staatstenders. Dit is onduidelik of ou graderings geld en of firmas op generiese kodes moet terugval. Pienaar waarsku dat onbekwaamheid en swak bestuur die ekonomie lamlê. Die armstes en werkskepping dra die swaarste las.
As die minister weer begin, moet hy eerstens die afwyking van generiese kodes regverdig. Daarna moet hy korrekte konsultasie verseker en slegs op inligting steun waarvoor hy self verantwoordelikheid aanvaar. Die hof het nie oor die geldigheid van die kodes self beslis nie. Deeglike proses is nou die voorwaarde vir vertroue.