Die Suid-Afrikaanse Suikerrietvereniging vra dat die minister van finansies die heffing op suikerhoudende drankies in die mediumtermynbegrotingsbeleidverklaring in November afskaf. Die bedryf meld finansiële verliese en werksverliese sedert die belasting ingestel is. Belastingkenner Charles de Wet van ENS sê afskaffing is uit ’n fiskale oogpunt nie ingewikkeld nie.
Die heffing is in 2018 ingestel en het in 2019 in werking getree om vetsug te beperk en gesonder gedrag aan te moedig. Sedertdien was daar min verhogings, maar die kritiek oor die ekonomiese gevolge het gegroei. De Wet sê die minister kan in November ’n aankondiging maak, waarna die wet geskrap of gewysig moet word.
Die heffing is as gedragsbelasting ontwerp en nie as suiwer inkomstebron nie. Aanvanklik is gevra dat die inkomste afsonderlik vir gesondheid geoormerk word. In die praktyk vloei die geld in die algemene begrotingspot en dien dit grootliks om die begroting te laat klop.
Volgens De Wet word jaarliks sowat R2 miljard uit die heffing ingevorder, terwyl die verwante gesondheidsbesteding naastenby R50 miljoen beloop. Navorsing toon volgens hom geen duidelike verbetering in vetsugvlakke nie en die probleem het eerder versleg. Terselfdertyd het die belasting druk op inflasie en werkgeleenthede geplaas.
Internasionaal wissel die uitkomste van sulke belastings. De Wet wys op Brittanje as voorbeeld waar ’n dubbele koersstelsel vervaardigers aanspoor om drankies met minder suiker te maak. In die meeste ander lande het die model volgens hom nie dieselfde sukses behaal nie.
Vrugtesap is van die Suid-Afrikaanse heffing uitgesluit en dit het ten minste ’n deel van die landbou beskerm. De Wet sê verdere steun kan kom deur die lys van basiese voedsel met nulkoers vir belasting op toegevoegde waarde uit te brei. Dit kan verbruik steun en voordele vir boere sowel as huishoudings inhou.