Die regering het die plan vir ’n beheermaatskappy vir staatsondernemings laat vaar en stel nou ’n kommissie voor wat moontlik deur die president gelei word. Die voorstel volg ná sowat sewe tot agt jaar se bespreking oor strukturele hervorming. Professor Adrian Saville van die Gordon Institute of Business Science sê die skielike rigtingverandering skep onsekerheid oor motiewe en uitvoering.
Saville wys op Noorweë as internasionale voorbeeld waar ’n duidelike mandaat, jaarlikse verslagdoening en skeiding tussen eienaarskap en beheer vertroue bou. Dié model beperk politieke inmenging en onderskei tussen ’n staatsbeheerde onderneming en ’n regeringsbeheerde onderneming. Hy sê Suid-Afrika verwar dié twee begrippe dikwels en dit het dienslewering en welsyn benadeel.
’n Maatskappystruktuur bied volgens hom getoetste besigheidsreg, duidelike reëls vir aanstellings, vergoeding en die pligte van direkteure. ’n Kommissie verloor daardie direkte lyne en verg nuwe voorskrifte om aanspreeklikheid te verseker. Beleggers benodig juis sulke duidelikheid om kapitaal toe te ken en te behou.
Saville beklemtoon dat lewering belangriker as vorm is. Hy verwys na navorsing wat by die Old Mutual Thought Leadership Forum aangebied is en wat toon dat institusionele vooruitgang ekonomiese groei ondersteun. Suid-Afrika se instellings soos die Reserwebank, die Nasionale Tesourie, persvryheid en eiendomsreg bly gevestig, maar algemene vooruitgang het gestagneer en op sommige gebiede verswak.
Hy waarsku dat Suid-Afrika nou saam met lande soos Libanon gegroepeer word wat institusionele agteruitgang betref. Die toets vir die voorgestelde kommissie sal wees of toesig, aanspreeklikheid en integriteit in die praktyk gehandhaaf word. Sonder daardie waarborge bly die risiko van wanbestuur en misbruik van fondse groot.