Die Steenkampskraal Monazietmyn in die Wes-Kaap het Fase 1 van sy monasietkonsentraataanleg in bedryf gestel. Die aanleg vergruis en maal erts tot konsentraat vir uitvoer, met eerste verskepings voor die einde van 2026 onder verseëlde afnameooreenkomste. Minister van Minerale en Petroleumhulpbronne Gwede Mantashe het die opening waargeneem.
Steenkampskraal bevat sowat 14,5% totale seldsame aardoksiede en 2,1% torium. Dit is die hoogste bekende seldsame aardgraad ter wêreld en sowat tien keer ryker as ’n tipiese wêreldwye afsetting. Fase 1 is die eerste stap in ’n padkaart van drie fases wat monasietkraking in Fase 2 en skeiding van enkel seldsame aardoksiede in Fase 3 insluit.
Die opening skuif Suid-Afrika van navorsing en laboratoriumdeurbrake na kommersiële mineraalverwerking. Samewerking met die nasionale navorsingsinstelling Mintek het Suid-Afrika as eerste Afrikaland geposisioneer om hoësuiwer gemengde seldsame aardprodukte te lewer. Seldsame aardelemente is noodsaaklik vir elektriese voertuie, elektronika, verdediging en hernubare energie.
Uitvoerende direkteur Robbie Louw sê die afsetting bevat sowat 14 000 ton torium met ’n kragpotensiaal gelyk aan rofweg 55 miljard ton steenkool. In ’n volwasse geslote toriumbrandstofsiklus sal elektrisiteit op sowat die huidige nasionale vlak slegs sowat 30 ton torium per jaar gebruik. Op daardie grondslag verteenwoordig Steenkampskraal alleen sowat 500 jaar se huidige Suid-Afrikaanse elektrisiteitsopwekking.
Louw sê Suid-Afrika benodig bykomende betroubare basislading namate wind en son toeneem. Die voorstel is om Koeberg te gebruik om toriumbrandstof te kwalifiseer en dit daarna in ’n nuwe kernvloot te ontplooi, insluitend Thyspunt. Steenkampskraal werk met Thor Energy saam, wie se brandstof in Swede se Halden-reaktor getoets is.
Uitvoerende voorsitter Enock Mathebula sê die aanleg omskep wetenskap in verkoopbare monasietkonsentraat. “Hierdie is die eerste kommersiële stap op ’n pad wat Suid-Afrika reeds bewys het hy kan loop”, sê Mathebula. Langertermynplanne sluit toriumveredeling en mediese isotoopproduksie in, terwyl toriumdogterprodukte vir geteikende alfastraalterapie teen kanker beoordeel word.