Die minister van Elektrisiteit en Energie, Kgosientsho Ramokgopa, het op 7 Oktober ’n nuwe elektrisiteitsverkrygingsplan aangekondig. Die artikel-34-bepaling maak voorsiening vir 9 600 megawatt nuwe opwekking tot 2037. Dit sluit 4 600 megawatt batteryberging en 5 000 megawatt gas-tot-krag in.
Suid-Afrika het beweeg van beurtkrag en ’n totale tekort na ’n oorskot aanbod. Meer as 8 000 megawatt uit onafhanklike kragprodusente is reeds op die netwerk. Eskom se beskikbaarheid van energie staan stewig op 68% en styg soms bo 80%.
Die oorskot skep nuwe druk omdat verskaffers ingekort word terwyl kontrakte voortduur. Die Nasionale Transmissiemaatskappy betaal sowat R2 miljard vir elektrisiteit wat as gelewer geag word maar nie ontvang word nie. Steenkoolkontrakte werk op dieselfde neem-of-betaal-grondslag en laat voorrade by kragstasies ophoop.
Batterye moet oortollige krag stoor vir tye en plekke waar dit nodig is. Gas moet buigsame en versendbare krag lewer en die voorspelde gastekort teen 2030 help afweer. Ramokgopa sê bestendige en bekostigbare krag moet ekonomiese groei en nuwe nywerhede ondersteun.
Die regering wil Suid-Afrika as vestigingsplek vir datasentrums bevorder. In die Verenigde State dryf sulke sentrums 80% van die groei in kragvraag. Eskom beoog ook uitvoer na die streek waar onder meer Zambië om 5 000 megawatt gevra het.
Myne in Zambië betaal nou tot R7 per kilowattuur vir dieselkrag. Ramokgopa sê Suid-Afrika kan teen sowat R3 verkoop en steeds ’n gesonde marge behou. Eskom sal na die noorde kyk terwyl nuwe produsente binnelands ruimte kry.