Aptekers meld tekorte terwyl vervaardigers waarsku dat gereguleerde prysverhogings nie tred hou met stygende produksiekoste nie. Stavros Nikolaou, voorsitter van Fasa, sê die land staar nog nie ’n krisis in die gesig nie, maar die neiging tot uit-voorraad-lyne groei.
Hy noem drie oorsake. Wêreldwye voorsieningskettings is ontwrig, grootliks deur konflik in die Golf en die oliekrisis in die Midde-Ooste. Baie farmaseutiese bestanddele kom uit olie en afgeleide produkte, wat insetkoste skerp laat styg het.
By antiretrovirale middels het koste met tussen 30 en 40% gestyg, volgens onafhanklike studies. Vrag- en voorsieningskettingkoste het ook aansienlik toegeneem. Die bedryf het in Januarie vanjaar net ’n verhoging van 1,4% ontvang, ver onder inflasie, met ’n verdere aanpassing van 2,8% in Oktober. Gesamentlik bly dit onder inflasie.
Die meeste vervaardigers het produkte nog nie onttrek nie, maar ’n klein minderheid het produksie gestaak of verskaffing opgeskort tot ’n regstelling kom. In die meeste gevalle bestaan alternatiewe, sê Nikolaou, maar die balans tussen toegang en ekonomiese lewensvatbaarheid moet herstel word.
As oplossing pleit hy vir groter plaaslike vervaardiging. Suid-Afrika het swak gevorder met lokalisering, sê hy. Twee stappe is nodig. ’n Voorspelbare regulatoriese omgewing met minder burokrasie, en openbare verkryging wat plaaslike vervaardigers bevoordeel, onder meer deur prysaanpassing moontlik te maak.
Hy het onlangs weer samesprekings met die regering begin en hoop op deurbrake. Sonder ingryping kan pasiënte met chroniese medikasie groter ontwrigting ervaar, maar hy bly vol vertroue dat redelikheid sal seëvier en bestendige voorsiening herstel kan word.