Die skerp styging in die dieselprys sit besighede en verbruikers onder toenemende druk en voed ’n kringloop van swakker vraag en laer aankope. Die groothandelprys vir diesel het van R18,60 op 26 Maart tot R32,97 gestyg, ’n toename van 77% oor sowat ses maande. Vervoer van goedere en ’n groot deel van produksie steun op diesel, en die kosteskok tref vervaardigers en kleinhandelaars direk.
Produsenteprysinflasie het die afgelope kwartale met dubbelsyfers gegroei, terwyl die deel wat aan verbruikers deurgegee kan word skerp gedaal het. Kleinhandelaars en vervaardigers werk dus met kleiner marges en groter finansiële spanning. Terselfdertyd wag meer produsente vir vol vragte om brandstofkoste te beperk, wat aflewering vertraag en klein kleinhandelaars frustreer omdat rakke later gevul word.
Hawens sukkel ook met die uitklaring van ingevoerde goedere, wat voorraad verder ontwrig. S&P Global wys op ’n perfekte storm van hoër brandstofpryse, versendingsprobleme, dalende indiensneming en swakker groeiverwagtings. Die aankopeprysindeks het onder die 50-puntgrens gedaal, wat krimping in aankope aandui.
Prof Karl van Aard, bedryfshoof van die Buro vir Marknavorsing, beskryf dit as negatiewe vermenigvuldigers. Hoër brandstofpryse stoot produksiekoste op, die Reserwebank het die terugkoopkoers verhoog om inflasie te bestry en verbruikers sny besteding. Maatskappye koop en stel minder aan, wat vraag verder verswak.
Vir die laaste kwartaal bly die vooruitsig swak. Trading Economics raam Brent-olie op sowat $106 per vat, hoër as die huidige vlak van sowat $100. Die konflik in die Midde-Ooste en onsekerheid voor die Amerikaanse verkiesing in November hou oliepryse hoog. Van Aard sê 43 vooraanstaande ekonome in die Buro se Ekonoom van die Jaar-peiling verwag ook pyn vir die res van die jaar.