Suid-Afrika het sedert 05h00 op 26 Maart geen beurtkrag beleef nie. Die onderbreking van meer as vier maande is die langste ruskans in meer as vier jaar. Beurtkrag het in 2007 begin en sou vanjaar vererger. In plaas daarvan bly die kragnetwerk ononderbroke aan.
In Alexandra sê restauranteienaar Sizeka Rashamosa sake het verander. “Jy kan sien, daar is elektrisiteit. Ek gaan oopbly, geen planne om te sluit nie, nie meer nie,” sê sy. ’n Jaar gelede op die hoogtepunt van die krisis het sy een kliënt gehad en gevrees sy moet ná 25 jaar sluit.
Die ommekeer volg op programme van Eskom en die regering oor die afgelope twee jaar. President Cyril Ramaphosa het in Julie 2022 die Energie Aksieplan aangekondig en Eskom het die tweejarige Opwekkings Herstelplan van stapel gestuur. Die doel was om die energiebeskikbaarheidsfaktor tot 70% van die netwerk se potensiaal te lig. Eskom het ook sy leierskap ná jare van korrupsie en staatskaping hersien.
Die tesourie het ’n skuldverligtingspakket van 254 miljard rand bewillig om Eskom se finansiële tekort te dek. Onbeplande onderbrekings weens onklaarrakings het skerp gedaal en beplande instandhouding kon voortgaan. Op 23 Julie het opwekkingsvermoë 35 000 MW bereik, die hoogste vlak in ses jaar. Die daling in onklaarrakings het die stelsel ruimte gegee om te herstel.
Buite faktore het ook gehelp. Die totale vraag na elektrisiteit van Eskom daal al ’n dekade lank. Stygende pryse dryf huishoudings en besighede na sonkrag en batteryberging. Stadige ekonomiese groei het opwaartse druk op aanvraag verlig.
Minister van Elektrisiteit Kgosientsho Ramokgopa hou gereelde inligtingsessies en besoek kragstasies dikwels. Hy erken beurtkrag het bygedra tot die ANC se swak vertoning in die Mei verkiesing toe die stemaandeel vir die eerste keer onder 50% gedaal het.
“Dit is te vroeg om oorwinning te verklaar,” het president Ramaphosa gesê. “Ons elektrisiteitstelsel is steeds kwesbaar.” Af en toe tref lasvermindering steeds hoëverbruikgebiede wat Eskom aan onwettige verbindings toeskryf. Die regering sê 5% van huishoudings word geraak.